Ndryshimet e gjata klimaterike cojne ne luftera epidemi uri dhe si rrjedhim ne zvogelim popullsie; perfundojne shkencetaret ne nje artikull te botuar ne numrin e ri te PNAS. Sepse keto ndryshimet afatgjata te klimes kane nje efekt te drejtperdrejte ne kapacitetin prodhues te tokes. Fluktuacionet e ketij kapaciteti percaktojne masen e ushqimit per njeri. Nje zvogelim i burimeve ushqimore rrit mundesine e konflikteve te armatosura urise dhe epidemive te cilat nga ana e tyre cojne ne reduktimin e mases se popullates. Ne kete perfundim shkencetaret arriten pasi krahasuan historine e Evropes dhe Kines dy rajone te ndara ekonomikisht politikisht dhe gjeografikisht. Qellimi i autoreve ishte te analizonin se si kane reaguar historikisht shoqerite njerezore te ketyre rajoneve ndaj ndryshimeve te gjata te klimes. Edhe pse dy rajonet e zgjedhura duken kaq te larget nga njeri-tjetri ata paraqesin nje histori te ngjashme: Kur prodhimi bujqesor ulej cmimi i dritherave rritej si ne Evrope ashtu edhe ne Kine. Kur rritja e cmimeve arrinte nje lloj niveli rritej rreziku i shperthimit te lufterave. Lufterat dhe zvogelimi i sasise se ushqimit per fryme conin ne reduktimin e numrit te popullsise. Rasti me domethenes per te dy rajonet eshte shekulli i 17te ajo qe zakonisht quhet Kriza e Pergjithshme e shekullit te 17te. (Shume kurioze jane per kete periudhe te dhenat nga biologjia qe evidentojne se njeriu i kesaj periudhe ishte te pakten 2 cm me i shkurter se njeriu i shekullit te 16te dhe atij te shekullit te 18te; te dhena qe plotesojne rezultatet e krahasimeve historike). Por roli social i njeriut ne minimalizimin e pasojave klimaterike per shoqerine duket se eshte nje faktor shume i rendesishem. Tipik eshte shembulli i perandorit kinez Qing i cili duke bashkuar ne unitet shtetet tribale veriore dhe perendimore beri te mundur qe te ulej frekuenca e luftrave ne vitet 1700. Konsideruar kete korrelacion midis klimes dhe historise: cfare na pret? Ne jemi duke jetuar fazen me te nxehte per dy mijevjecaret e fundit. Ekstremi me i afert klimaterik me tonin eshte ai i shekullit te 17te qe shenon fazen me te ftohte klimaterike te dy mijevjecareve te fundit. Por te dyja si temperatura e larte ashtu edhe e ulta jane ne gjendje te ndryshojne ekosistemin njerezor. Per sa kohe qe shumica e popullsise se botes mbahet nga aktiviteti bujqesor ajo eshte e varur nga klima dhe fluktuacionet e saj ne te njejten menyre sic edhe ne shekujt e kaluar. Shkrirja e akujve polare dhe ngritja e nivelit te deteve perhapja e semundjeve tropikale rritja e numrit te eventeve me mot ektrem do ndikojne direkt ne ekonomi. Sa larg jemi nga prishja e stabilitetit te ekosistemit mouth? Ne se kjo pike arrihet a do jete ekosistemi yne i afte te adaptohet? A do jene zgjedhjet e adoptimit te perballueshme per te gjithe ne? A do jene institucionet tona te afta te parandalojne apo minimalizojne tragjedine?
kohet e fundit flitet ne vazhdimesi per luften e vazhdushme kunder armikut kryesor te ndotjes se ambjentit ku jetojme,inkuinamento (shqip nuk me vjen) flasin dhe veprojne edhe pse jane ne minoranze,politikane,shoqata,ambjentaliste per zvogeluar efektin e ketij fenomeni,per te na dhene nje "fare" garanzie neve qe jetojme ne paqartesine dhe preokupimin e perditshem,duke hedhur nje sy rreth e rrotull e shqyrtuar qe cdo produkt me te cilin ushqehemi,ne nivelin e cilesise eshte i kontaminuar (ndohtur),qe semundjet shtohen ne vazhdimesi,sidomos ato kancerozet. por. ka nje por ,qe me beri pershtypje kur lexova nje artikull,qe me beri te mendoj qe aleati kryesor,ne lufte te perhereshme me kete fenomen,do te jete vete natyraeshte zbuluar qe iceberg-et,duke u shkrire leshojne neper dete e oqeane,nje sostanze te cmuar qe e quajne "fitoplanton",qe duke thithur anidridin karbonik nga ujrat,i lejojne deteve te pastrojne atmosferen e kane zbuluar studime te bera ne universitetin e karolines se jugut,ne baze te dy blloqeve te medhaja akulli ne antartide,qe ishin shkeputur nga poli i jugut,dhe ndodheshin ne detin e weddel,duke u trsformuar ne "depurator" te ajrit,duke i dhene keshtu mundesi jetes biologjike te atij territori te ngrihej 40% me teper.
Eda,ngrohja globale ka ane pozitive me se e vertete; shembulli qe ti sjell eshte nje prej tyre. Une po sjell shembullin tjeter qe temperaturat e ngrohta favorizojne prodhimin (e pare biologjikisht). POR ne teresi efektet negative te ngrohjes globale jane dominante: mendo thatesirat mungesen e ujit zjarret. Te gjitha keto sidomos dy te parat jane direkt te lidhura me prodhimin bujqesor. ME nje fjale sa me shume zgjat kjo ngrohje ekstreme globale aq me e madhe behet siperfaqja e tokes djerre aq me shume njerez behen te varur nga prodhimi bujqesor i tokes se pathare akoma dhe pjellore madhesia e se ciles zvogelohet.. ndersa rendimenti ka nje kufi nuk mund te rritet pa finance bile me duket se i ka arritur caqet e tij siperore. Me nje fjale toka prodhuese zvogelohet me ritme me te shpejta sesa kompensimi. Mendoje se ku con kjo ascertain... Kjo con pikerisht ne ato situatat qe sygjeron artikulli dhe qe planeti yne i ka riprodhuar me te njejten frekuence me te cilen jane shfaqur ndryshiumet ekstreme te temperatures ne toke. ME nje fjale e thene pak me ironi :) .. vertet ngrohja po e ben ajrin me te paster por kjo do te thote qe do vdesim me ajer te paster.. a eshte kjo nje alternative me e mire? :)Swed te kujtohet diskutimi qe beme bashke per rezervat ujore? Artikulli nuk e ksihte kapur ne menyre specifike kete problem por besoj se e ka futur nen klauzolen e prodhimit bujqesor. MEgjithate mua me duket se rezervat ujore jane edhe ato nje nga arsyet qe mund te cojne ne lufte. Dikush nje here me tha qe konflikti i vertet midis izraelit dhe palestines eshte UJI feja eshte thjesht nje excuse... Swed jo vetem luftrat.. por edhe epidemite; shfaqen sa here qe ka mbipopullim :) Te dyja kane nje funksion: rivendosin ekuilibrat e prishur.
eshte shume e vertete gjithcka qe thuapor shembullin qe solla une,nuk e solla per ta vene perballe ketij fenomeni,e thene:tani rrime te qete ,se ka kush e lufton fenomenin devastant te ngrohjes globale. jane ato fenomene qe te "gezojne" (si ate te mbyturin qe shikon nje pike ne largesi dhe i jep compel te notoje me shume)e na japin nje shprese me teper,dhe aspak nje alternative me te mire nje alternative me te involve do ti jepnim ne njerezit e thjeshte vetvetes. shpesh mjafton nje veprim i thjeshte cdo-ditor dhe nje kujdes go i vogel me teper,per ta shnderruar ne dicka te rendesishme,ne respekt te universit,tashme ne degradim serioz te fillojme mbase nga me e thjeshta,evitimi i konsumimit pa kriter,e konsumimit te eksagjeruar,te ujit,gazit,energjise elektrike,diferenzimit te pleherave qe konsiderohet humbje kohe. etj etjmos harrojme,te kujtohemi gjithnje,qe e vogla lind te madhen,vetem keshtu do perveshim menget,dhe nuk do presim ndihme nga iceberg-et
Ados kjo nenkupton qe ne nje menyre ose ne nje tjeter ekuilibrat do vendosen se cfare skenaresh te shkojne ne mend ty dhe te duken te tmerrshem eshte e parendesishme per planetin :DGjithcka qe permend Selfi te shkrimi per korrelacionin e ngrohjes globale me zhvillimet historike eshte 100% korrekt. Faktet qe ka ngrohje globale dhe qe eshte pjeserisht man made jane edhe keto gjeresisht te pranuara. Pjesa akoma e pazgjidhur eshte se cfare mund te beje njeriu per ta ndaluar (frenuar ngadalesuar). Ketu fillon e gjithcka komplikohet dhe sapo permend opsionin e dyte kujtohesh qe i pari ka mangesi. Psh per te njejtin fakt shkrirja e akujve.
Forex Groups - Tips on Trading
Related article:
http://selfmaderadio.blogspot.com/2007/11/ngrohja-globale-cfare-na-pret.html
comments | Add comment | Report as Spam
|
